Informacje o lokalnej specyfice rejestracji organizacji jako organizacji pożytku publicznego

Krajowy Rejestr Sądowy w Lublinie, który obsługuje obszar całego województwa lubelskiego, znajduje się w Lublinie przy ulicy Garbarskiej 20. Jeżeli chodzi o postępowanie rejestracyjne związane z ubieganiem się o uzyskanie statusu organizacji pożytku publicznego, to można powiedzieć że w porównaniu z sądami w innych województwach, ten proces przebiega dość łagodnie, w każdym razie doświadczenia organizacji pozarządowych w tym zakresie pozwalają stwierdzić że większość z nich w miarę "bezboleśnie" przechodziła proces rejestracji statusu OPP.

Zgodnie z art. 20 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, każda organizacja, która zamierza ubiegać się o uzyskanie statusu OPP, musi spełnić warunki w tym przepisie określone, z tym że warunki te muszą być spełnione łącznie. Z punktu widzenia postępowania rejestracyjne w KRS, zasadnicze znaczenie ma spełnienie przez organizacje warunków określonych w art. 20 ust 6 i 7, ponieważ spełnienie tych warunków wymaga zmian statutowych, lub przynajmniej oświadczenie o spełnieniu tych warunków w innych aktach organizacji.

Ustęp 6 wymaga istnienia w organizacjach organu kontroli (Komisji Rewizyjnej, Rady Fundacji), odrębnego od organu zarządzającego, w którym członkowie:

• nie są członkami organu zarządzającego (zarządu), ani nie pozostają z nimi w stosunku pokrewieństwa, powinowactwa lub podległości z tytułu zatrudnienia

• nie są skazani prawomocnym wyrokiem za przestępstwo z winy umyślnej

• nie mogą otrzymywać z tytułu pełnienia tej funkcji wynagrodzenia wyższego niż wynikającego z ustawy z 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (ok. 3000 tys zł)

Praktyka lubelskiego KRS pokazuje, że wystarczy te zapisy wpisać do statutu (w rozdziale dotyczącym Komisji Rewizyjnej czy Rady Fundacji), co powoduje dla sądu wystarczające domniemanie że te wymogi są przez organizacje przestrzegane., i w związku z tym są spełnione są wymogi dotyczące uzyskania statusu OPP. Jak się okazuje dla KRS w Lublinie wystarczająca jest także uchwała zarządu stwierdzająca że warunki określone w art. 20 ust 6, wymienione wtedy w tej uchwale, są spełniane. Jak udało się dowiedzieć, zdarzają się także sytuacje że organizacje do wniosku dołączają oświadczenia poszczególnych członków Komisji Rewizyjnej o spełnianiu powyższych wymogów, wtedy jednak niezbędne jest także dołączenie wspomnianej wyżej uchwały zarządu.

Art. 20 ust. 7 wymienia zakazy uniemożliwiające wyprowadzanie majątku poza organizację. Także tutaj KRS w Lublinie jest elastyczny, w związku z tym organizacje wpisują treść tego przepisu do swoich statutów, najczęściej w rozdziale dotyczącym majątku lub w przepisach końcowych, wystarczające jest jednak także dołączenie do wniosku o rejestrację uchwały zarządu o spełnieniu tych wymogów.

Niektórym organizacjom wydaje się że zmiana statutu powinna iść jeszcze dalej, w związku z tym wpisują do treści statutu (do sposobów realizacji celów), wszystkie zadania publiczne określone w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Nie ma takiej potrzeby, zresztą większość organizują wpisuje się swoim zakresem działania najwyżej w kilka tych zadań, w związku z tym także i Sąd Rejestrowy nie wprowadza w stosunku do organizacji takiego wymogu.

Statut jest jednym z niezbędnych dokumentów, które organizacja ubiegająca się o status OPP jest zobowiązana dostarczyć razem z wnioskiem. Statut należy dołączyć w trzech egzemplarzach. Poza statutem należy dołączyć, jeżeli jest to stowarzyszenie, uchwałę walnego zgromadzenia dotyczącą zmiany statutu, listę obecności oraz protokół z walnego zgromadzenia, na którym taką uchwałę podjęto, a jeżeli jest to fundacja to w zależności od tego kto zgodnie ze statutem przeprowadza zmiany, należy dołączyć protokół i uchwałę Zarządu lub Rady fundacji lub oświadczenie fundatora. Protokół i uchwały należy dołączyć do KRS w Lublinie w 2 egzemplarzach, wszystkie podpisane czy to przez protokolanta i sekretarza, czy przez uprawnionych członków zarządu, czy przez fundatora. Jeżeli organizacja dołącza inne dokumenty, np. wspomniane wyżej uchwały zarządu czy oświadczenia członków organu nadzoru o spełnieniu wymogów określonych w art. 20 ust 6 i 7 ustawy o działalności pożytku publicznego, wtedy także te dokumenty należy dołączyć do wniosku do sądu rejestrowego w 2 egzemplarzach.

Sam wniosek do sądu składa się na właściwych formularzach. W sytuacji ubiegania się o status OPP, właściwy jest formularz KRS-Z 20 wraz z załącznikiem w postaci formularza W-OPP. O ile wypełnienie tego pierwszego nie powinno nastręczać większych problemów (wzór wypełnionego formularza na www.ngo.pl w serwisie prawo.ngo.pl) , o tyle wypełnianie formularza W-OPP podobnie jak w całej Polsce, nastręcza często ogromne trudności. Doświadczenia wielu organizacji są w tym względzie bardzo pozytywne. Polegają one na tym że zgodnie z przeznaczeniem formularza, sąd rejestrowy wymaga aby działalność statutową organizacji (czyli cele i formy ich realizacji) przełożyć na odpowiedni numer z Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) w ten sposób że zapisy statutowe pozostają bez zmian, natomiast należy znaleźć taką dziedzinę określoną w PKD, która będzie w jakimś tam stopniu tym realizowanym celom odpowiadała, i której odpowiedni numer wpiszemy we właściwych miejscach w formularzu, oddzielając tę działalność którą organizacja będzie wykonywać odpłatnie, i którą będzie wykonywać w ramach działalności nieodpłatnej. Niestety zdarza się że sąd uważa zupełnie inaczej (choć są to przypadki rzadsze ), i zwraca wniosek wskazując na błędne wypełnienie formularza W-OPP, ponieważ zdaniem sądu prawidłowe wypełnienie tego formularza polega na tym że najpierw należy zmienić statut dopasowując jego zapisy do tych dziedzin, które są określone w PKD, i dopiero wtedy wpisac je w formularzu. Ale to są sporadyczne sytuacje. Częściej zdarza się że sąd wzkazuje że w miejscach, w których w formularzu wpisuje się dziedzinę z PKD, należy wpisać wszystkie formy realizacji celów określone w statucie, i "mniej więcej"(cytat ze zwróconego przez sąd wniosku) przypasować do nich już same numery z Polskiej Klasyfikacji Działalności. Nie jest mi natomiast znany przypadek żeby sąd wymagał wpisania do statutu dziedzin określonych w PKD z jednoczesnym rozdzieleniem na te, które są prowadzone odpłatnie i nieodpłatnie.

Najczęściej jednak organizacje skladają ten formularz wypełniony zgodnie z jego przeznaczeniem, choć i wtedy zdarzają się uwagi sądu dotyczące np. tego że zdaniem sądu wpisane dziedziny PKD nie do końca odpowiadają celom i formom ich realizacji określonych w statucie. Generalnie im więcej tych pól wypełnionych, tym większe szansę że KRS nie zakwestionuje sposobu wypełnienia formularza. Najczęściej też, jeżeli sąd wniosek zwraca, to przy drugim podejściu organizacja uzyskuje status organizacji pożytku publicznego. Pod tym względem wydaje się że KRS w Lublinie dosyć pozytywnie wyróżnia się na tle innych KRS-ów w Polsce.

Jeżeli chodzi o koszty, to samo uzyskanie statusu organizacji pożytku publicznego jest bezpłatne, natomiast razem ze złożonym wnioskiem w biurze podawczym sądu należy złożyć potwierdzenie dokonania opłaty 500 zł za umieszczenie informacji o uzyskaniu statusu OPP w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Taką opłatę można dokonać w kasie sądu i po dokonaniu opłaty można złożyć wszystkie dokumenty w biurze podawczym.

Jeszcze raz chcę podkreślić, że wydaję się że w porównianiu z całym krajem, sam proces rejestracji organizacji jako OPP w KRS-ie w Lublinie nie jest az tak bardzo skomplikowanym procesem. Wypada się po prostu zgodzić w konkretnym przypadku z sądem, dostosować do jego żądań, zawsze można zadzwonić czy jeszcze spotkać się osobiście z sędzią, a wtedy jak pokazuje praktyka można nawet uzyskać pewien kompromis (dotyczy przede wszystkim tych sytuacji kiedy sąd zaczyna zbyt mocno ingerować w autonomię organizacji.